Ο Zhang Yimou (Ήρωας – 2002, Τα Ιπτάμενα Στιλέτα – 2004) ‘έβγαλε’ ταινία και οι θιασώτες του καλλιτεχνικού σινεμά σπεύδουν να υπερ-εκθειάσουν την απαράμιλλη ομορφιά των πλάνων του, την ίδια στιγμή που οι ένθερμοι εκπρόσωποι του κινεζικού πολιτισμού βιάζονται να γκρινιάξουν για την ιστορική ασυνέπεια του σεναρίου και των σκηνικών. Κάποιοι απλά θέλουμε να βρούμε την ευκαιρία να ξεφύγουμε λίγο από την πεζή πραγματικότητα και να ξεχαστούμε σε έναν κινηματογραφικό κόσμο που ίσως μπορέσει να μας εμπνεύσει να συνεχίσουμε λίγο πιο ανανεωμένοι την πορεία στο δικό μας πραγματικό.
Με αφορμή λοιπόν ιστορικά στοιχεία από τον 3ο αιώνα μ.Χ. όταν η Κίνα ήτο διαιρεμένη σε τρία βασίλεια που ανταγωνίζονταν το ένα το άλλο, ο Yimou εμπνέεται με αρκετή δόση καλλιτεχνικής ελευθερίας και παραθέτει μια σκοτεινή ιστορία πάθους, απληστίας και δολοπλοκιών κατά τα σεξπηρικά πρότυπα.
Ο Yu, στρατηγός του βασιλείου Pei τραυματίζεται σοβαρά στον πόλεμο για την επανάκτηση της γειτονικής επαρχίας από τη φατρία Yang και απομονώνεται, αναγκάζοντας τον βασιλιά Liang να προσανατολιστεί σε πιο διπλωματικές μεθόδους για να κρατηθεί στην εξουσία, δημιουργώντας στη σχέση των δύο ισχυρών ανδρών πολιτικούς τριγμούς και ‘μπρα-ντε-φερ’ για την εξουσία. Ο Yu έχοντας γίνει μία ‘σκιά’ του εαυτού του, αποφασίζει να χρησιμοποιήσει έναν άντρα που έχει στην υπηρεσία του ως σωσία που θα αποτελέσει τη ‘βιτρίνα’ του όσο αυτός κινεί τα νήματα σε πολλαπλά επίπεδα στο παρασκήνιο, τόσο στο εσωτερικό, όσο και το εξωτερικό του βασιλείου. Η γυναίκα του αναλαμβάνει να βοηθήσει τον σωσία να μπει στο ρόλο του χωρίς να αποκαλυφθεί από τον Liang η ίντριγκα του Yu. Τί γίνεται όμως όταν ο σωσίας, ο φερόμενος ως ‘Σκιά’ του Yu τα καταφέρνει τόσο καλά που αρχίζει να αποκτά πιο πραγματική υπόσταση στους γύρω του, από τον αληθινό;
Όποιος περιμένει εδώ να δει επικές στρατιές και μονομαχίες τύπου ‘Ήρωας’ θα απογοητευτεί, το ίδιο και όποιος περιμένει τους ζωηρούς καμβάδες με τάσεις προς τον υπερρεαλισμό των ‘Ιπτάμενων Στιλέτων’, καθώς όλα τα χρώματα έχουν θαμπώσει μπροστά στην αυστηρή αντίθεση του ασπρόμαυρου και των αποχρώσεων του γκρι. Και δεν είναι μόνο λόγω της φιλοσοφίας περί ying και yang με την οποία o Yimou προσπαθεί να δώσει έναν επιπλέον μυστικιστικό τόνο.
Σε όλες τους τις εκφάνσεις οι σκηνές πλαισιώνονται από κινούμενες σκιές που δίνονται τόσο οπτικά, όσο και με ήχους της φύσης και ειδικά της βροχής. Το υγρό στοιχείο υπό πολλές μορφές (νερό, αίμα, μελάνι καλλιγραφίας) υπογραμμίζει την εσωτερική ρευστότητα και την πάλη των ηρώων μέσα τους και έξω τους. Η μουσική του Loudboy σιγοντάρει διακριτικά με ξαφνικά ξεσπάσματα και η γκαρνταρόμπα αξίζει βραβείο Όσκαρ για την πλαστικότητά της και το αρμονικό αγκάλιασμά της στις κινήσεις των σωμάτων.
Το σενάριο δανείζεται καταφανώς από τις κλασικές πηγές, ιστορίες και χαρακτήρες που αποτελούν αρχετυπικοί πλέον. Το ζήτημα του σωσία όπως πραγματεύεται σε ιστορίες όπως ‘Ο Άνθρωπος με τη Σιδερένια Μάσκα’ και στις ‘Χίλιες και μία Νύχτες’, ομηρικές σκηνές της Ιλιάδας όπως η μονομαχία των δύο στρατηγών και το τέχνασμα του ‘Δούρειου Ίππου’ και βέβαια τα συνεχή ηθικά διλήμματα όπως εκείνα εμφανίζονται σε Άμλετ, Μακμπέθ και Οθέλλο. Όλα αυτά συντείνουν σε μια θεατρική ατμόσφαιρα που τον πρώτο λόγο έχουν οι χαρακτήρες.
Το σενάριο λοιπόν είναι αρκετά αναμενόμενο αν και δυναμικό στην παρουσίαση της τροπής των γεγονότων, σε σημεία που να πλησιάζει τα όρια του ψυχολογικού θρίλερ. Ξεκινώντας ομαλά και με χώρο και χρόνο στο να ξεδιπλώσει τις σχέσεις μεταξύ των χαρακτήρων, κορυφώνει την ένταση προς ένα λουτρό αίματος, κοντά στα όρια της κοινοτυπίας βέβαια, σε μια μετά-Game-of-Thrones εποχή.
Τη γλιτώνει όμως λόγω της εκτελεστικής αρτιότητας. Ο Yimou κάνει ξεκάθαρο ότι δεν προσπαθεί να ξαναανακαλύψει τον ‘τροχό’. Πατάει σε σταθερά θεμέλια που έχτισαν μεγαλύτεροι σκηνοθέτες από τον ίδιο (όπως ο Akira Kurosawa του ‘Kagemusha’) και δίνει μία δική του μοντέρνα εκδοχή στη διαφθορά της εξουσίας και την κινητήρια δύναμη όλης της γκάμας των ανθρώπινων παθών, που οδηγούν βέβαια με μαθηματική ακρίβεια κατά τα αρχαιοελληνικά πρότυπα στην τραγωδία.
Αυτός είναι και ο λόγος που το βάρος έχει πέσει στις ερμηνείες. Ο Yimou φαίνεται ότι εμπιστεύεται τους ηθοποιούς του και τους αφήνει να εκφραστούν ελεύθερα. Αυτό φαίνεται από βαθειά ανθρώπινες ερμηνείες που προσδίδονται σε πραγματικά συμβολικούς χαρακτήρες, ακόμα και εκείνους με δεύτερους ρόλους. Ο Chao Deng ειδικά στο διπλό ρόλο του στρατηγού Yu και της Σκιάς του αποτελεί κορυφαίο παράδειγμα κάνοντάς με για λίγο να πιστέψω ότι ήταν άλλος ηθοποιός στον κάθε ρόλο! Και βέβαια στο ρόλο της γυναίκας του η Xiao Ai της οποίας το αινιγματικό βλέμμα αλλά και οι σιωπές καθηλώνουν.
Ο Yimou είναι ένας κλασικός σκηνοθέτης του φαινομένου ‘love him or hate him’, αλλά ειλικρινά αρνούμαι να μπω σε αυτή την λογική. Δεν αποτελεί φαινόμενο, με τις επιλογές του στις παραγωγές που συμμετέχει κατά καιρούς (Σινικό Τείχος – 2016) να κάνουν πολλούς να ‘ξύνονται’ με απορία, από την άλλη όμως δεν μπορώ να αρνηθώ το πηγαίο εικαστικό του ταλέντο. Και μόνο για τα τοπία του που χάνονται στην ομίχλη σαν φαντάσματα, αξίζει να δούμε τον Ίσκιο του για να μας ταξιδέψει κάπου πέρα από τα πεζά και τα τετριμμένα.

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

Please enter your comment!
Please enter your name here